Welke rechter bij ruzie met de overheid

0

Naar welke rechter? Dat is een vraag die mening ondernemer nog wel eens stelt als hij ruzie heeft met de overheid. Er zijn allerlei redenen denkbaar om bij een geschil met de overheid naar de rechter te gaan.

Een aantal voorbeelden: De gemeente zit uw bedrijf dwars met een lastgeving onder dwangsom; de gemeente weigert een vergunning af te geven of wil niet meewerken met ander gebruik dan toegelaten is in het bestemmingsplan; of weigert handhavend op te treden tegen uw ondernemende buurman die uw eigen bedrijfsvoering belemmert. U schrijft de gemeente een brief en u krijgt een afwijzende reactie. Alsdan volgt de vraag; naar welke rechter? Die vraag wordt regelmatig aan mij als advocaat gesteld. Ik leg graag uit hoe het zit.

Drie werkgebieden: civiel recht, bestuursrecht en strafrecht

Het is niet zomaar in een paar woorden uitgelegd. Grofweg is ‘het Nederlandse recht’ in drie gebieden verdeeld: het civiele recht, het bestuursrecht en het strafrecht. Een bestuursorgaan, zoals een gemeente of een provincie of een rijksdienst, heeft verschillende ‘petten’ op.

Privaatrecht

Als een bestuursorgaan handelingen verricht, zoals een burger ook zou doen, dan begeeft de gemeente zich op het gebied van het privaatrecht oftewel het civiele recht. Voorbeelden:

  • het afsluiten van een overeenkomst (denk aan projectontwikkelaars)
  • het zorgen voor gemeentelijke eigendommen (bv. onderhoud van wegen en trottoirs), zodat er geen aansprakelijkheid kan ontstaan op basis van onrechtmatige daad
  • het kopen en verkopen van grond

Bestuursrecht

Als een bestuursorgaan op grond van een wet een besluit neemt, dan gaat het om bestuursrecht. Voorbeelden:

  • Het verlenen van een vergunning om te bouwen of af te wijken van het bestemmingsplan
  • Handhavend optreden door het opleggen van een last onder dwangsom of bestuursdwang of boete
  • Het vaststellen van een bestemmingsplan

Strafrecht

Als het Openbaar Ministerie besluit om een verdachte te gaan vervolgen, dan hebben we het over strafrecht. Dáárvoor moet u bij een advocaten gespecialiseerd in het strafrecht zijn. In een dergelijk geval ik u graag door naar de juiste specialist.

Welke rechter is bevoegd in het civiele recht?

Mijn praktijk richt zich niet direct op het civiele recht, maar het is toch goed om te weten hoe het zit. In grote lijnen zit het als volgt.

Hoofdregel is dat u voor een vordering tot € 25.000 naar de kantonrechter moet (dat kan zonder advocaat) en voor een vordering van meer dan € 25.000 moet u (verplicht mét advocaat) naar de rechtbank (‘sector civiel’). Voor consumentenkrediet is de kantonrechter bevoegd als de kredietsom niet hoger is dan € 40.000. Daarnaast is de kantonrechter altijd bevoegd als het gaat om arbeids- of huurovereenkomsten, vorderingen van onbepaalde waarde (dan moet wel duidelijk zijn dat het niet meer kan zijn dan €25.000) en geschillen over koopovereenkomsten tussen een niet-consument en een consument (‘consumentenkoop’). Bij het bepalen van de waarde van de vordering moet de rente tot aan de dag van de dagvaarding worden meegeteld.

Maar WAAR moet u die rechter nu vinden en hoe bepaalt u dat? De hoofdregel daarbij is, dat u eerst kijkt naar de afspraken: gaat het om een contract, dan is daar mogelijk afgesproken dat u naar de rechter in Groningen moet. Dat is dan vervolgens dus wat u gaat doen. Is dat niet afgesproken, dan is de rechter in het arrondissement waar de arbeid normaal verricht wordt bevoegd; of de rechter in de woonplaats van de particulier, of de rechter van de plaats waar het schadetoebrengende feit zich heeft afgespeeld (in geval van onrechtmatige daad). Gaat het om een onroerende zaak, dan is mede bevoegd de rechter binnen wiens rechtsgebied die zaak ligt. Maar gaat het om huur van woonruimte of huur van bedrijfsruimte (zoals gedefinieerd in het huurrecht), dan is alleen de rechter in dat gebied bevoegd. Als het gaat over een nalatenschap is de rechter van de laatste woonplaats van de overledene mede bevoegd. Als het gaat om interne zaken van een vennootschap of rechtspersoon, dan is de rechter in de plaats van vestiging daarvan/woonplaats daarvan mede bevoegd. Bij faillissement, schuldsanering of surseance van betaling is mede bevoegd de rechter bij de rechtbank waar de rechter-commissaris is benoemd of de rechtbank die het verzoek tot surséance van betaling heeft behandeld. Als dit allemaal niet van toepassing is, dan is de rechter van de woonplaats van de gedaagde bevoegd. Heeft de gedaagde geen woonplaats? Dan is de rechter van de plaats waar hij werkelijk verblijft bevoegd.

Wanneer u in hoger beroep wil ná de kantonrechter of de rechtbank, komt u terecht bij het Gerechtshof. En als u dan in cassatie wil gaan, dan is daar nog de Hoge Raad. Het voert in deze context te ver om daarop hier uitgebreid in te gaan.

Welke rechter is bevoegd in het bestuursrecht?

Mijn eigen praktijk richt zich vooral op het bestuursrecht. Ook op dit gebied zijn er nogal wat keuzes. Toch is het niet heel ingewikkeld om te bepalen naar welke bestuursrechter u moet om uw conflict met de overheid tot op de bodem uit te zoeken. In grote lijnen is de verdeling als volgt.

Rechtbank, sector bestuursrecht

Wanneer u na een beslissing op bezwaar verder wilt, is daar in verreweg de meeste gevallen de rechtbank, sector bestuursrecht, die als bestuursrechter optreedt.

De vraag, WAAR u de juiste rechtbank moet vinden, is niet moeilijk: bevoegd is de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan provincie, gemeente, waterschap, gemeenschappelijk orgaan of bestuursorgaan van openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn zetel heeft. Dus: heeft de gemeente Zuidplas een besluit genomen waar u het niet mee eens bent, dan moet u bij de Rechtbank Den Haag, sector bestuursrecht, uw beroepschrift indienen.

In andere gevallen is bevoegd de rechtbank binnen het rechtsgebied waarvan de indiener van het beroepschrift zijn woonplaats in Nederland heeft. Dus: stelt u als inwoner van de gemeente Zuidplas beroep in tegen een weigering van de Sociale Verzekeringsbank te Utrecht, dan moet u nog steeds bij de Rechtbank Den Haag, sector bestuursrecht, uw beroep indienen.

College van beroep voor het bedrijfsleven

Dit College oordeelt als bestuursrechter in beroep over kwesties op het gebied van het sociaal-economisch bestuursrecht. Denk aan:

  • Mededinging, bijvoorbeeld geschillen over verboden prijsafspraken tussen ondernemingen
  • Sociaal-economisch gezondheidsrecht, bijvoorbeeld geschillen over tarieven voor tandartsen, psychiaters, medisch specialisten
  • Landbouw, bijvoorbeeld geschillen over landbouwsubsidies
  • Financieel toezicht, bijvoorbeeld geschillen over een boete opgelegd aan een financiële instelling of over een uitkering uit het depositogarantiestelsel
  • Telecommunicatie, bijvoorbeeld geschillen over SPAM, kabeltelevisie
  • Vervoer, bijvoorbeeld geschillen over concessies voor openbaar personenvervoer per trein, bus/tram of boot
  • Tuchtrechtspraak voor (register)accountants

Afdeling bestuursrechtspraak

Meestal oordeelt de Afdeling pas in hoger beroep (dus ná de rechtbank), maar soms al in eerste aanleg (dus direct na het besluit van het bestuursorgaan), namelijk nádat de uniforme openbare voorbereidingsprocedure is gevolgd. In die procedure is namelijk een mogelijkheid om zienswijzen in te dienen ingebouwd, waardoor geen bezwaarschriftenprocedure meer nodig is (denk aan bestemmingsplannen). De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelt altijd als hoogste bestuursrechter.

Centrale Raad van Beroep

De Centrale Raad van Beroep oordeelt in hoger beroep over geschillen op het terrein van de sociale verzekeringen, de sociale voorzieningen en ambtenarenzaken. Daarnaast is de Centrale Raad van Beroep bestuursrechter in eerste en enige aanleg in geschillen over de uitvoering van wetten voor oorlogs- en vervolgingsgetroffenen en voor beroepen van rechterlijke ambtenaren.

Maar… welke rechter moet ik nu kiezen?

U kunt niet kiezen, de wet heeft de keuze voor u gemaakt. U moet dus in de wet kijken om te bepalen naar welke rechter u moet met uw geschil. In geschillen met de overheid hebt u het relatief makkelijk: het bestuursorgaan moet in het genomen besluit aangeven bij welke rechter u in beroep kunt gaan. Maakt het bestuursorgaan daar een fout in, dan moet de rechter bij wie u in beroep gaat, het door u opgestelde beroepschrift doorzenden naar de juiste rechter en u daarvan in kennis stellen.

 

Deel via:

Over de AUTEUR

Minou Woestenenk

Mr. drs. Minou Woestenenk is op 4 juli 2008 bij de Rechtbank Rotterdam beëdigd als advocaat. Zij is de drijvende kracht achter Woestenenk Legal. Minou studeerde af als milieujurist na haar studie rechten aan de Rijks Universiteit Utrecht in 1991. Zij rondde haar doctoraalopleiding Milieuwetenschappen af in 2005 en had haar buluitreiking in het Studiecentrum Rotterdam. Na een loopbaan als bedrijfsadviseur en ambtenaar werd zij in 2008 beëdigd als advocaat te Rotterdam. Daarnaast was zij burgerlid van de commissie Ruimte van de gemeenteraad Zuidplas. In 2013 heeft zij de Grotius Academie met specialisatieopleiding ruimtelijke ordening en milieu afgerond (met genoegen). Tevens was zij steeds werkzaam op de werkgebieden: handhaving, milieu, vastgoed, bouw,omgevingsrecht, omgevingsvergunning, bestuursdwang, toezicht, ruimtelijke ordening, en bestemmingsplannen. De grote passie voor Minou is haar Fiat 500 uit 1966. Menig uurtje brengt zij achter het stuur door van haar rode 'Fietje' tijdens toertochten en benefiet ritten. Woestenenk Legal adviseert en procedeert in zaken als het terrein van handhaving, het omgevingsrecht (waaronder milieurecht en ruimtelijke ordening), subsidies, sociale zekerheid en het grensvlak bestuursrecht en civiel recht (waaronder burenrecht en huurrecht). Woestenenk Legal treedt op voor ondernemingen, overheden, belangengroeperingen en particulieren.

Reageren is niet mogelijk.