Ethiek en ondernemen; hoe moeilijk kan het zijn.

0

Met enige verwondering nam ik kennis van een bericht dat in diverse media is verschenen: Staatsecretaris Dekker heeft de Tweede Kamer in een brief geïnformeerd over het feit dat de STER met de beheerders van website Second Love is overeengekomen dat deze in het vervolg alleen nog na 21:00 uur reclames van de website op de Nederlandse publieke omroep uitzendt.

Voor diegene die nog in de vakantieroes zit en alle ophef heeft gemist; SGP voert sinds 2013 een kruistocht tegen de spotjes van het bedrijf dat vreemdgaan tot verdienmodel heeft verheven. Juridisch waren alle middelen uitgeput dus zette de politieke partij een andere kaart in, de goedkeuring aan de Mediawet. En met succes, blijkt nu.

Hoewel ik als vader van twee jonge kinderen – leeftijdscategorie wijs en nieuwsgierig – het akkoord toejuich, gaat het mij niet om de schurende commercials in kwestie. Het deed mij weer stil staan bij een discussie die ik vorige week mocht voeren over ethisch ondernemen.

Ethiek in de boardroom

Ethiek is de leer die richting geeft aan vraagstukken over hoe het menselijk handelen te kwalificeren, eenvoudig gezegd: het verschil tussen goed en kwaad. Hoewel juristen vaak affiniteit hebben met deze tak van wetenschap is het bij uitstek geen juridisch domein. De gedachte ‘Onze juristen hebben er naar gekeken, dus het zit wel goed’ is dus goed fout. Toch is het een hardnekkig misverstand dat ik maar al te vaak tegenkom; juristen beoordelen niet of iets moreel wel of niet kan. Natuurlijk zal menig jurist een kanttekening plaatsen bij zaken die op het randje van het betamelijke zijn of indruisen tegen het rechtsgevoel. Maar dat vergt een oordeel en bereidheid daartoe is veelal beperkt.

Ethiek heeft vele facetten en grijpt veel dieper op organisaties in dan menig bestuurder en manager beseft. In de waan van de dag regeren andere wetten. Het bestuur is vooral druk met de koers en managers met de uitvoering. En natuurlijk handelt de organisatie naar eer en geweten; en uiteraard is ieder besluit weer uit te leggen. Maar is daarmee is geborgd dat de onderneming ethisch handelt? En zo ja, waar en hoe dan?

De praktijk is weerbarstig. Ethische vraagstukken staan niet top of mind, laat staan dat er een functionaris mee is belast. Dit is overigens geen pleidooi voor de invoering van een bedrijfsdominee. De compliance officer is evenwel ook niet de aangewezen persoon. Neem banken en verzekeraars als voorbeeld, compliance officers alom, maar heeft het de sector kunnen behoeden voor schandalen?

Toezicht

In ethische kwesties wordt al snel gekeken naar het grijze gebied tussen bestuur en de toezichthouder en de link gelegd met governance, beter gezegd het gebrek daaraan. Niet zo vreemd, uiteindelijk is de controle op goed bestuur een taak van de toezichthouder. Daarmee is het evenwel niet vanzelfsprekend een rol voor de commissaris of toezichthouder. Sterker, in veel organisaties waar het klassieke duale bestuursmodel nog geldt staat dat zelfs op gespannen voet. Een commissaris mag immers niet op de stoel van de bestuurder gaan zitten. Met de invoering van het One Tier board model in de Wet Bestuur en toezicht , bestaan daartoe sinds 2013 wel beperkte mogelijkheden. Het voert te ver om daar nu bij stil te staan. Terug naar het begin.

Taakverdeling

Binnen de gemiddelde organisatie is ethiek als het verhaal van iedereen, iemand en niemand. Wanneer het gaat om zaken die we belangrijk en vanzelfsprekend vinden denkt iedereen dat iemand de taak wel op zich neemt. En hoewel iedereen het misschien kan, doet niemand het. En als het dan mis gaat wordt iedereen boos op iemand omdat niemand heeft gedaan wat iemand moest doen en iedereen had kunnen doen.

Reputatie

Iedereen binnen het bedrijf achter de website van Second Love had toch kunnen bedenken dat het niet slim is om reclamespotjes in de vroege avond te programmeren. Net zo goed mag van iemand die een stichting in het leven roept, om daarmee de belangen van een groep gedupeerde consumenten te behartigen, worden verwacht dat deze de claimcode onderschrijft. Laat staan dat een jurist, die de Staatsloterij beticht van vals spel, moet worden uitgelegd dat achter een claimstichting geen kerstboom met vennootschappen en fiscale routes thuishoort.

Een lang verhaal kort; er zijn andere krachten die maken dat ethiek als thema weinig populair is en al snel het label ‘soft’ krijgt. Maar waarom? Libor, dieselgate, SBM, het gaat verder dan de reputatie van een onderneming. Bij een misslag zijn de financiële implicaties enorm. Dit is niet meer dan een inleiding op een reeks van bijdragen over de zin en onzin rondom ethiek in bedrijfsvoering.

Deel via:

Over de AUTEUR

Edward Lich

Ondernemer | interim-jurist en manager | focus op legal managment en commerciële contracten | Netwerker en verbinder | Geïnteresseerd in technologische ontwikkelingen en de praktisch toepassing |Volgt trends

Reageren is niet mogelijk.