De Bankierseed en de critici

0

Sinds gisteren geldt de bankierseed voor alle medewerkers van banken. De bankierseed geldt al sinds 1 januari 2013 voor bestuurders en commissarissen bij de financiële ondernemingen. Met de wetswijziging die gisteren van kracht is geworden heeft de wetgever de bankierseed uitgebreid naar bijna alle medewerkers van een bank in Nederland en voor die groep (ca. 90.000 medewerkers) het tuchtrecht verplicht gesteld.

Achtergrond

De bankierseed is een initiatief van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Met de uitbreidingen naar alle medewerkers bij banken en de introductie van het tuchtrecht worden verdere stappen gezet voor een integere en beheerste bedrijfsvoering bij banken. Het kabinet heeft dit initiatief omarmd met een wettelijke verankering en opgenomen als onderdeel van van de wijzigingswet financiële markten 2015. Deze wet is welke op 18 september 2014 door de Tweede Kamer is aangenomen. Na goedkeuring door de Eerste Kamer, gepubliceerd in het Staatsblad op 5 december 2014.1)Stb. 2014, nr. 534 – Wijzigingswet financiële markten 2015

Met deze wijzigingswet is de juridische basis van de bankierseed en het tuchtrecht verankerd in de artikel 3:17c Wet op het financieel toezicht (Wft). 2)artikel 3:17c Wft Daarin wordt aan financiële instellingen de verplichting opgelegd om te waarborgen dat bankmedewerkers de eed of belofte afleggen en zijn onderworpen aan een tuchtrechtelijke regeling met de integriteits- en zorgvuldigheidsnormen (gedragsregels) binnen de instelling.

Deze gedragsregels zijn een onderdeel van het pakket ‘Toekomstgericht Bankieren’, een plan van aanpak dat door de NVB op 14 oktober 2014 is gepresenteerd en waarin de gezamenlijke banken aangeven hoe zij dienstbaar en duurzaam willen bankieren. Een pakket dat, naast een maatschappelijk statuut en een nieuwe Code Banken, bestaat uit de gedragsregels voor individuele medewerkers. 3)Download het Statuut, de code banken en gedragsregels

Naleving gedragsregels

De uitvoering van het tuchtrecht is door de NVB neergelegd bij een onafhankelijke instituut, de Stichting Tuchtrecht Banken. Tegelijk met de wettelijke verankering van de bankierseed en het tuchtrecht heeft die stichting een portaal opengesteld waar melding kan worden gemaakt van een overtreding van de bankierseed. 4) Tuchtrecht Banken

De Meldingen worden behandeld door een onafhankelijke tuchtcommissie. Voor eventuele beroep kent bestaat de Commissie van Beroep. De stichting heeft op de website tevens een checklist opgenomen aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of een klacht door de tuchtcommissie in behandeling kan worden genomen. 5)Checklist Tuchtrecht Banken

Het college wordt bij haar werkzaamheden ondersteund door de stichting DSI. DSI begeleidt de tuchtprocedures en treedt ook zo nodig ook op als aanklager. Voor het behandelen van klachten over het niet-naleven van de gedragsregels heeft NVB in samenwerking met DSI een Tuchtreglement bancaire sector vastgesteld. 6)Tuchtreglement Bancaire Sector geldend op 1 april 2015

Critici

Met de lancering van de verplichting tot het afleggen van bankierseed, zagen ook critici hun kans schoon. Sommigen gaan daarin wel bijzonder ver, zoals de Telegraaf die Rob Goedhart alle ruimte geeft 7)Telegraaf – Bankierseed of slaapliedje

,,Als je tuchtrecht instelt dan moeten er regels zijn die overtreden kunnen worden. Doordat in de bankierseed zowel de kool als de geit gespaard worden is ook het tuchtrecht een farce. Want als een bankmedewerker wél het belang van zijn werkgever of kapitaalverschaffer dient, maar dit over de rug van de klant doet, dan overtreedt hij toch geen regel.”

,,In de regels staat letterlijk dat de medewerker ‘een zorgvuldige afweging maakt tussen de belangen van de klanten van de bank, de aandeelhouders, de leden, de obligatiehouders en andere schuldeisers van de bank, de werknemer van de bank en de samenleving’. Hoezo klantbelang centraal, wat banken – althans met de mond- al jaren belijden? En waarover moet tucht gesproken worden? Wat kan een bankmedewerker fout doen? Als hij de zakken van zijn baas of van hemzelf vult, kan hij dat ‘zorgvuldig hebben afgewogen’.”

De eed of belofte had volgens Goedhart meer impact gehad als er gestaan had: ,,U stelt te allen tijde het belang van de klant centraal. Daarbij mag u afwegen of u de belangen van de kapitaalverschaffers, uw collega’s en werkgever en andere stakeholders niet schaadt.”

Maar zover durfden de banken blijkbaar niet te gaan, stelt hij. ,,Ongetwijfeld zullen ze van de eerste eed- en belofte-afleggingen een mooie ceremonie maken. Dan drinken ze en glas, doen een plas en alles blijft zoals het was. “

In het licht van alle veranderingen die NVB in gang heeft gezet past deze kritiek niet. Niet alleen wordt hiermee een onjuiste uitleg gegeven aan de bankierseed, het mist ook het connectie met het hogere doel van de eed.

Natuurlijk kan de vraag worden gesteld of de gedragsregels toereikend zijn, of tuchtcommissie in alle gevallen over voldoende middelen beschikt om de naleving adequaat af te dwingen, dan wel de maximale boete hoog genoeg is. Daarbij is ook de vraag terecht welke uitleg zal worden gegeven aan de frase “ het belang van de klant centraal stellen ”, zoals Matthijs Groot heeft gedaan in zijn column in het FD. 8)Matthijs Groot – FD 16 februari 2015 – Bankierseed leidt tot juridsch en moreel dilemma

Maar op voorhand alle inspanningen naar de prullenmand te verwijzen gaat te ver. Het is één van de maatregelen om te komen tot een andere cultuur. Gun de tuchtcommissie eerst de ruimte en vergeet het hogere doel niet. De ingezette lijn moet vooral worden gezien in het licht van compliance en de verandering van het DNA. De bankierseed is slechts een klein onderdeel om te komen tot verandering van het hele systeem; een ander stelsel waarin eerlijk zaken doen en integriteit centraal staan. De tuchtcommissie zal dit serieus nemen en banken zullen moeten laten zien dat het ernst is. En daar ligt ook een mogelijkheid, arbeidsrechtelijk kan en zal een bank gevolgen verbinden aan onethisch gedrag. Maar of uitwassen zoals we die kennen van DSB Bank, de woekerpolissen, Libor, rentederivaten en andere schandalen, met enkel een zware of andere bankierseed niet zouden hebben bestaan, is zeer de vraag.

Wat integriteit en eerlijk zaken doen betreft zou in een veel breder verband een discussie gevoerd kunnen worden over de wettelijke verankering en sanctionering van onethisch gedrag. Andere ondernemingen die niet onder het vergrootglas van de publieke opinie liggen maken zich wellicht schuldig aan een veel groter vergrijp, over “in slaap sussen” gesproken.

Voetnoten   [ + ]

Deel via:

Over de AUTEUR

Edward Lich

Ondernemer | interim-jurist en manager | focus op legal managment en commerciële contracten | Netwerker en verbinder | Geïnteresseerd in technologische ontwikkelingen en de praktisch toepassing |Volgt trends

Reageren is niet mogelijk.