Boete Mededingingswet fors hoger

1

Het is een beetje stilletjes gegaan, maar vlak voor het eind van 2015 is een belangrijke wijziging van de Mededingingswet door de Eerste Kamer aanvaard. De boete in de mededingingswet is fors hoger geworden.

Dat er niet veel ophef over is ontstaan, is aan de ene kant niet zo verwonderlijk omdat het als een hamerstuk is afgedaan. Maar aan de andere kant is het toch een dermate ingrijpende wijziging dat meer aandacht zeker op zijn plaats was geweest. Inmiddels is de wet waarin deze wijziging van de Mededingingswet is opgenomen, gepubliceerd.[1]

Inhoud wijzigingen boete Mededingingswet

De wetswijziging leidt tot een verdubbeling van de maximale boete voor een overtreding van de Mededingingswet. Deze absolute boete stijgt van € 450.000 naar € 900.000. Dat geldt voor alle overtredingen van de Mededingingswet, dus bijvoorbeeld voor het verbreken van een zegel (indien bij een inval van de ACM (Autoriteit Consument en Markt) een ruimte is verzegeld) of de persoonlijke boete voor een leidinggevende aan een kartel).

Verder wordt een relatief boetemaximum ingevoerd. Dat betekent dat bij de concrete berekening van de op te leggen boete rekening wordt gehouden met de financiële draagkracht van de overtredende onderneming(en). Het idee is dat hiermee de boetes voor zowel grote ondernemingen als ondernemingen met een kleine omzet afschrikwekkend zijn. Dit leidt ertoe dat bij lichte overtredingen de absolute boete van € 900.000 kan worden vervangen door een boete van 1% van de jaaromzet indien dat tot een hogere boete zou leiden, en bij zware overtredingen tot 10% van de jaaromzet.

Specifiek om het overtreden van het kartelrecht nog verder te ontmoedigen en zo veel mogelijk het genoten voordeel teniet te doen, wordt nu voor het eerst in de wet ook expliciet rekening gehouden met de duur van de overtreding. Hoe langer die heeft geduurd, hoe hoger de boete. Het relatieve maximum van 10% van de omzet wordt vermenigvuldigd met de duur van de kartelovertreding. Daarbij is wel een grens aangehouden van vier jaar (met een minimumtermijn van één jaar).

Tenslotte wordt bij zowel de lichte als de zware overtredingen verdisconteerd dat de betreffende onderneming al eerder een dergelijke overtreding heeft begaan (recidive). Is dat het geval dan worden de maximale boetes verdubbeld. Dat geldt zowel voor de absolute als de relatieve boete.

Wanneer

Het is nog niet precies bekend wanneer deze nieuwe boetebepalingen van kracht worden. In de wet is namelijk bepaald dat de verschillende onderdelen van de wet in werking treden op een bij koninklijk besluit vast te stellen tijdstip. Dat tijdstip kan per onderdeel verschillen. Het zal in ieder geval in 2016 gebeuren, waarbij 1 juli een redelijke ingangsdatum lijkt.

Gevolgen

Het is zeer waarschijnlijk dat deze verhoging van de boete maxima ook daadwerkelijk tot hogere boetes zal leiden. De wettelijke maxima vormen immers altijd op zijn minst een basis voor de ACM om de boete in een concrete zaak op te baseren. Dit betekent dat ACM bij de berekening van de op te leggen boete in een concrete inbreukszaak zal baseren op de nieuwe, hogere absolute en relatieve boetes. Daarnaast zullen deze hogere maxima waarschijnlijk verwerkt worden in de berekeningsregels die ACM hanteert[2] en die daarvoor zullen worden aangepast door de minister van Economische Zaken. Hierdoor worden de op te leggen boetes hoger. En vanzelfsprekend zullen de nieuwe, boeteverzwarende omstandigheden van de duur van de overtreding en de recidive de op te leggen boetes flink verhogen.

Het is overigens de vraag of deze verhoging van de boetes leidt tot een extra afschrikkend effect waardoor ondernemingen afzien van inbreuken op het mededingingsrecht. Op dit moment worden namelijk geen boetes opgelegd die precies even hoog zijn als de maximale boetes. ACM houdt namelijk bij de berekening van de boetes altijd rekening met de omstandigheden van het geval, omdat de boetes altijd evenredig aan de ernst van de overtreding moeten zijn.

Bovendien zijn de boetes die ACM nu oplegt, ook al hoog. Die boetes zouden nu al een afschrikwekkend effect moeten hebben. Zo heeft ACM recentelijk in het azijnkartel een boete opgelegd van € 1,8 miljoen[3] en in de meelzaak een boete van € 1-1,5 miljoen aan betrokken investeringsmaatschappijen.[4]

Met deze hogere boetes loopt Nederland niet langer in de pas met de Europese Unie en de meeste EU-lidstaten.  Zij hanteren meestal een maximumboete van 10% van de omzet, zonder daarbovenop nog een extra verhoging voor de duur van de overtreding en recidive toe te passen. Deze elementen zijn al meegenomen in de boete van 10%.

Tenslotte wijs ik er nog op dat ook op andere manier inbreuken op het mededingingsrecht financieel sterker kunnen worden aangepakt. Eind 2016 moet namelijk de Europese richtlijn voor privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht omgezet zijn in Nederlandse wetgeving.[5] Deze richtlijn verplicht de lidstaten om ervoor te zorgen dat het mogelijk wordt voor private partijen die schade hebben geleden door inbreuken op het mededingingsrecht, om deze schade effectief en volledig te verhalen op de inbreukmakers.[6]

 

[1] Wet van 23 december 2015 tot wijziging van een aantal wetten op het terrein van het Ministerie van Economische Zaken en het terrein van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, houdende een verhoging van voor de Autoriteit Consument en Markt geldende boetemaxima, Stcrt. 22, 16 januari 2016

[2] Boetebeleidsregels ACM 2014, Stcrt. 2014, 19776

[3] Zaak 14.0705.27 van 25 juni 2015

[4] Zaak 6306-20/217 van 20 november 2014

[5] Richtlijn 2014/104/EU, Pb. L349/1

[6] Zie Juridisch Actueel, Schadevergoeding wegens inbreuken mededingingsrecht wettelijk verankerd.

Deel via:

Over de AUTEUR

Robbert Mahler

advocaat bij Lawyers Alliance en gespecialiseerd in mededinging, aanbesteding, telecom en ondernemingsrecht. Lawyers Alliance biedt juridische ondersteuning op vrijwel alle rechtsgebieden waar een onderneming mee te maken krijgt.