Betaling dwangsom afdwingen kan niet meer na verjaring

0

Gaat de gemeente de betaling van uw dwangsom afdwingen? Er is een kans dat er fouten zijn gemaakt bij de invordering van een lastgeving onder dwangsom, die opgelegd was aan u of uw bedrijf. In een van de laatste uitspraken van het jaar 2016 had de hoogste bestuursrechter nog niet eens één A4 nodig voor die conclusie…

In de kwestie had een gemeente door fouten, kort samengevat € 40.000,= laten liggen. Oorzaak: het niet letten op termijnen, vormvoorschriften en procedures. De bevoegdheid van de gemeente om betaling van de dwangsom af te kunnen dwingen via invordering was verjaard. Aldus een uitspraak (ECLI:NL:RVS:2016:3474) van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

In het kort sta ik stil bij de veelvoorkomende vragen rond de invordering van dwangsommen.

U ontvangt een lastgeving onder dwangsom

Tegen handhavend optreden van de overheid op zichzelf is in het algemeen wel iets te doen, maar u hebt dat nu eenmaal niet gedaan. De termijnen voor bezwaar en/of beroep zijn ongebruikt verlopen, of de bezwaar- of beroepsprocedure stopte met de conclusie, dat de lastgeving onder dwangsom blijft bestaan. Dat is vervelend: na het verstrijken van de begunstigingstermijn in dat besluit zal namelijk de overheid (bijvoorbeeld de gemeente) vaststellen dat de overtreding is begaan. Het besluit om u die lastgeving onder dwangsom op te leggen, heeft nu eenmaal dat effect.

Het vaststellen van de overtreding

Het vaststellen van de overtreding moet zorgvuldig gebeuren. Precies dat wat er letterlijk in de tekst van de lastgevingsbrief staat, moet de gemeente bewijzen. Met een proces-verbaal van de toezichthouder(s), met foto’s en/of met metingen, netjes uitgewerkt in rapportages.

De overtreding is vastgesteld: moet u betalen?

Ja, de plicht om de verbeurde dwangsom te betalen vloeit rechtstreeks voort uit de wet. Een verbeurde dwangsom moet binnen zes weken betaald worden. Maar… als u niet uit zichzelf betaalt, zal de overheid (gemeente) dat moeten gaan afdwingen. En dáár worden veel fouten gemaakt, zo laten de rechterlijke uitspraken al een aantal jaren zien.

Wat gebeurt er als u de dwangsom niet betaalt?

De gemeente heeft de mogelijkheid om de dwangsom op te eisen en gaat dan invorderen oftewel de betaling van de dwangsom afdwingen. De rechter accepteert in het algemeen niet, dat de overheid in dat stadium ineens afziet van invorderen. Dus ook al is de overtreding intussen beëindigd, dan nog moet er in principe ingevorderd worden. In bijzondere omstandigheden mag de overheid alsnog afzien van invordering, maar daar is geen sprake van als de overtreder bijvoorbeeld in ernstige financiële problemen zou raken. In de invorderingsbeschikking zal staan, dat en waarom de dwangsom verbeurd is. De overheid zal dus met bewijs van de overtreding moeten komen; vooral dáártegen kan het bezwaar van overtreder zich dus richten als deze bezwaar indient tegen de invorderingsbeschikking.

Pas ná die invorderingsbeschikking mag de overheid (gemeente) gaan aanmanen. Dat moet precies gebeuren op de manier zoals in de wet beschreven staat. Doet men dat niet, dan heeft de overheid pech en kan de betaling van de verbeurde dwangsom niet (meer) afgedwongen worden. Als ook na de (correcte) aanmaning niet is betaald, dan moet de overheid een dwangbevel sturen.

Wat gebeurt er in het jaar ná de datum waarop de dwangsom is verbeurd?

De datum waarop de dwangsom is verbeurd is essentieel. Vanaf dat moment gaat namelijk de verjaringstermijn lopen. Dat betekent, dat de gemeente precies een jaar de tijd heeft om in te vorderen. Doet ze dat NIET binnen dat jaar, dan kan de gemeente daarna de betaling niet meer afdwingen. Dat is waar advocaten kunnen ‘toeslaan’ voor hun cliënt. En dat is ook het punt waar de overheid grote verliezen kan lijden: er zijn hele series rechterlijke uitspraken waaruit blijkt, dat de verschillende overheden tonnen aan geld niet binnenhalen, omdat ze de verjaringstermijn hebben laten verstrijken.

Een uitzondering daarop ontstaat, als de gemeente een zogenaamde stuitingshandeling verricht, namelijk een dagvaarding uitbrengen (of een andere variant volgens artikel 3:316 BW), een aanmaning versturen, een beschikking tot verrekening nemen, of een dwangbevel uitvaardigen of ten uitvoer leggen. Dat moet allemaal precies volgens de letter van de wet. Een invorderingsbeschikking is alleen al om die reden géén stuitingshandeling. Een stuitingshandeling zorgt ervoor, dat de verjaringstermijn stopt met lopen. Het effect daarvan is, dat de gemeente gedurende een bepaalde extra periode kan blijven invorderen, dus ook nadat het jaar na verbeurte is verstreken.

Een laatste mogelijkheid om te voorkomen dat de invorderingsbevoegdheid verjaart, is dat de overtreder de betalingsverplichting erkent.

Natuurlijk zijn dit maar wat hoofdlijnen. Maar u ziet, er zijn heel wat stappen nodig om uw betaling écht af te kunnen dwingen. De overheid (gemeente) loopt dus veel risico’s om fouten te maken. En er zijn ook (korte) termijnen, die steeds gelden in het bestuursrecht. Overschrijding van termijnen kan leiden tot juridische ongelukken.

 

Deel via:

Over de AUTEUR

Minou Woestenenk

Mr. drs. Minou Woestenenk is op 4 juli 2008 bij de Rechtbank Rotterdam beëdigd als advocaat. Zij is de drijvende kracht achter Woestenenk Legal. Minou studeerde af als milieujurist na haar studie rechten aan de Rijks Universiteit Utrecht in 1991. Zij rondde haar doctoraalopleiding Milieuwetenschappen af in 2005 en had haar buluitreiking in het Studiecentrum Rotterdam. Na een loopbaan als bedrijfsadviseur en ambtenaar werd zij in 2008 beëdigd als advocaat te Rotterdam. Daarnaast was zij burgerlid van de commissie Ruimte van de gemeenteraad Zuidplas. In 2013 heeft zij de Grotius Academie met specialisatieopleiding ruimtelijke ordening en milieu afgerond (met genoegen). Tevens was zij steeds werkzaam op de werkgebieden: handhaving, milieu, vastgoed, bouw,omgevingsrecht, omgevingsvergunning, bestuursdwang, toezicht, ruimtelijke ordening, en bestemmingsplannen. De grote passie voor Minou is haar Fiat 500 uit 1966. Menig uurtje brengt zij achter het stuur door van haar rode 'Fietje' tijdens toertochten en benefiet ritten. Woestenenk Legal adviseert en procedeert in zaken als het terrein van handhaving, het omgevingsrecht (waaronder milieurecht en ruimtelijke ordening), subsidies, sociale zekerheid en het grensvlak bestuursrecht en civiel recht (waaronder burenrecht en huurrecht). Woestenenk Legal treedt op voor ondernemingen, overheden, belangengroeperingen en particulieren.

Reageren is niet mogelijk.